Beginnen bij het begin.
Hey! Welkom op 'mijn' website. Dat je hier bent beland, is een bewuste keuze. In 2023 ben ik via het atelier 'Ondernemend in Welzijn' betrokken geweest bij het bedenken en oprichten van een sociale werkplaats: stichting Social Workforce. De visie is simpel: onbenut arbeidspotentieel is óók verspilling. De stichting werkt samen met Cycle-Up, dat zich inzet voor een toekomst zonder afval. We doen dit door duurzame ondernemers samen te brengen én duurzame relatiegeschenken te produceren en verkopen. De stichting is inzetbaar binnen dit model, waardoor we ook nog sociale impact kunnen garanderen.
Vanuit mijn studie en mijn destijdse werkervaring bij Brownies&downieS Leeuwarden, had ik redelijke ervaring opgedaan met onze doelgroep. De stichting is er voor mensen met:
- Een ASS diagnose
- Een ADD diagnose
- Een OCD diagnose
- Een re-integratie traject
In 2025 ben ik nog steeds aan het werk, maar nu als webshopbeheerder. Ik verkoop duurzame relatiegeschenken die worden gemaakt en verzonden vanuit onze sociale werkplaats in Leeuwarden. Een commerciëlere rol, maar met evenveel impact.
Op deze pagina lees je mijn ontdekkingstocht. Waar ik in 2023 namelijk dacht een visie te hebben op de genoemde doelgroep, is deze tegenwoordig, en dankzij Domum Zorg, drastisch veranderd.
- Silvan van der Kamp -
Waarom een webpagina?
Nee, ik maak echt geen webpagina om onze vindbaarheid op Google stiekem te verbeteren. Ik doe het ook niet zodat je misschien verleid wordt om iets bij ons te kopen. De webpagina is voor mij de perfecte, creatieve uitvoering van dit beroepsproduct omdat alle werelden hier samen kunnen komen.
Ik zie enorm veel verbindingen tussen mijn (eerdere) werk en mijn huidige eindstage bij Domum Zorg. Ik ga je een verhaal vertellen over mijn eerste visie, in vergelijking tot mijn vernieuwde visie. Op deze webpagina kijken we specifiek naar mijn eerste blik op de doelgroep, en op hoe die drastisch is veranderd sinds ik bij Domum Zorg werk.
Deze webpagina is het synoniem voor mijn geschiedenis en basis: dit is het fundament waaraan ik de afgelopen jaren heb gebouwd. Na al dat bouwen komt er nu ook een punt van realisatie. De realisatie dat mijn basis staat, maar mijn verdieping nu nog moet gaan volgen.
Ik nodig je uit om te scrollen, klikken, ontdekken en meer te weten te komen over mijn verhaal.
Waar ik vandaan kom
Drie jaar lang heb ik met veel enthousiasme gewerkt bij Brownies&downieS Leeuwarden. Dat concept lijkt mij bekend bij de lezer, maar mocht je het niet kennen kan je meer informatie vinden via deze link.
Binnen ons filiaal werkten we voornamelijk met jongeren. De oudste 'kanjer' was 26 jaar. Tijdens mijn tijd bij Brownies&downieS volgde ik de studie al, waardoor ik de kans kreeg om mijn theoretische kennis direct in de praktijk te brengen en me zo op twee fronten te ontwikkelen.
Structuur, planning en regelmaat speelden een hele grote rol binnen dit bedrijf. Mijn visie op een ASS-diagnose werd daardoor gevormd: structuur en planning waren cruciaal in het begeleidingsproces van mensen met de diagnose autisme.
Dat werkte een aantal jaren later binnen de sociale werkplaats ook goed: we zorgden voor pictogrammen, een duidelijke dagopening en overzicht. Omdat we uitgroeiden tot een groot bedrijf, was deze structuur ook echt nodig. Het overzicht dat we creëerden met z'n allen, werkte erg goed voor de doelgroep.
Mijn visie op de doelgroep is in mijn optiek gebaseerd op basiskennis. Nu ik mijn eindstage volg bij Domum Zorg realiseer ik mij dat het om veel meer draait dan overzicht en structuur. Toch vind ik het wel belangrijk om te benoemen dat deze basisvisie, goed werkte voor de doelgroep. Beide bedrijven leveren eigenlijk geen zorg, maar een dagbesteding. Ik heb ook gemerkt dat daar een wezenlijk verschil in te vinden is.
Van werkplaats naar zorg
We zijn in 2025 en vanuit mijn ervaring met Brownies&downieS, de sociale werkplaats en Cycle-Up kreeg ik mijn stageplek binnen Domum Zorg. Een ding viel mij vrijwel gelijk op: ik ging van een werkplaats, naar 'echte' zorg.
Ik zag een wereld van verschil. Verschil in hoe er met elkaar werd omgegaan, hoe er gehandeld werd en verschil in waar het écht om ging. Ik was gewend om de werkgever te zijn en niet de begeleider. Heel simpel hield dit in dat:
- Binnen de sociale werkplaats zorgde ik voor een prettige werkomgeving en bood ik deelnemers afleiding van hun problematiek.
- Weinig tot nooit zorg verleende aan iemand: dit lag vrijwel altijd bij iemand zijn of haar begeleiding thuis
- Ik bij Domum Zorg het gevoel had dat ik ineens aan de andere kant kwam te staan
Mijn gevoel hierbij? Enthousiast! Het leek mij erg leuk om eens binnen dit werkveld aan de slag te gaan.
Om daar meer duidelijkheid over te verschaffen, zal ik eerst beter moeten duiden waar Domum Zorg voor staat.
Meer dan structuur en overzicht
Binnen Domum Zorg viel het mij vrijwel gelijk op: er schuilt veel meer achter een ASS-diagnose dan structuur en overzicht. Ik ontdekte hier andere, unieke(re) vormen van autisme, waar een andere vorm van begeleiding voor nodig was. Hierbij kan je denken aan de wijze waarop symptomen van autisme beïnvloed worden door trauma of angst. Daarnaast werd het mij duidelijker dat de diagnose bij vrouwen vaak anders is dan bij mannen.
Andere voorbeelden zijn bewoners die extra lang na moeten denken over een antwoord of bewoners die maar door kunnen blijven praten over een specifiek onderwerp. Simpel gezegd ervaar ik de autismediagnostiek bij Domum Zorg veel minder zichtbaar dan bij Brownies&downieS of de stichting.
Doordat we werken met jongeren die op weg zijn richting zelfstandigheid, tonen zij een grote mate van volwassenheid binnen de diagnose. Voor mij als professional is het erg verfrissend om dit te zien.
Toen ik de schaduw pb'er van K. werd, besloot ik daarom ook deze deskresearch uit te voeren. Ik deed dit om meer inzicht te krijgen in mijzelf en mijn professionele achtergrond, maar ook om kennis op te doen over de omgang met K.
Mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) zijn over het algemeen gevoeliger voor overprikkeling. Ook hebben ze meer oog voor detail en hebben ze moeite om contact te maken/een gesprek te voeren (zie button). Vooral deze kenmerken zie ik veel terug binnen de woongroep: de ASS uit zich volwassener, op een uniekere wijze en heeft daarom ook een andere soort begeleiding nodig.
Over bewoonster K.
De drie diagnoses
En waarmee rekening te houden valt
ASS (autisme spectrum stoornis)
De kern van ASS is een andere manier van informatieverwerking in de hersenen. Dit uit zich vooral op twee gebieden: sociale communicatie en beperkte gedragspatronen. Het is (in het algemeen) lastig voor iemand om focus te houden, prikkels te verwerken en onvoorspelbaarheid te verwerken (American Psychiatric Association, 2022).
Het is belangrijk om stil te staan bij het feit dat een ASS diagnose zich bij iedereen weer anders uit. Vooral tussen mannen en vrouwen zijn er veel verschillen te zien. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut (2025) is autisme bij meisjes subtieler aanwezig. Zij laten minder herhalend gedrag zien en hebben mogelijk vaker een strategie aangeleerd om te compenseren voor hun sociale en communicatieproblemen.
ADD (attention deficit disorder)
ADD is een subtype van attention
deficit hyperactivity disorder (ADHD). De kern van dit type ligt bij een tekort
in de executieve functies, met name in de regulatie van aandacht en motivatie. Ook hier is er moeite met het filteren van prikkels en het vasthouden van de focus. Daarnaast kan er sprake zijn van vergeetachtigheid en moeite met organiseren. In tegenstelling tot ASS is er meestal geen probleem met het begrijpen van sociale signaleren, maar worden deze door afleidbaarheid gemist. Daarnaast kan de drukte en onoverzichtelijkheid leiden tot onrust in het hoofd. Dit kan zorgen voor een overvloed aan gedachten (Hersenstichting, 2025b).
ADD komt meer voor bij vrouwen. Ook hier weten veel vrouwen de diagnose goed te verhullen, door gebruik te maken van hun hoge intelligentie, creativiteit en doorzettingsvermogen. Dit kan wel resulteren in emotionele en lichamelijke uitputting. Het komt vaker voor dat de ADD diagnose pas later in het leven gesteld wordt (Psyq, z.d.).
OCD (obsessive-compulsive disorder)
OCD is primair een angststoornis. Het draait om een constant gedachtepatroon van obsessies (gedachte) en compulsies (handeling). Vaak zie je 'rituelen' die uitgevoerd dienen te worden voordat de dagelijkse gang van zaken voortgezet kunnen worden. Denk hierbij aan het wassen van de handen of het controleren van een bepaald deel van de woning. Mensen met OCD ervaren hun dwanggedachten vaak als niet hun eigen gedachten. Ze willen de gedachten niet, maar kunnen ze ook niet stoppen
(NVA, Nederlandse Vereniging voor Autisme, 2024).
In het geval van bewoonster K. komt OCD vooral naar voren in de slaap: zij slaapt niet zonder koptelefoon en heeft af en toe het gevoel dat ze bekeken of afgeluisterd wordt. Waar dit gevoel vandaan komt, is niet betrokken in het product op verzoek van K. zelf.
De onderzochte begeleidingsstijlen
In dit onderzoek ben ik verschillende begeleidingsstijlen tegen gekomen die zouden kunnen helpen bij het begeleiden van K.
1. Geef me de 5: ik heb gezien dat bij ASS de nadruk ligt op het verduidelijken van de samenhang. Vooral binnen het begeleid wonen lijkt mij dit van groot belang. Er wordt verwacht dat de jongeren van Domum Zorg (op termijn) grotendeels zelfstandig kunnen wonen. Binnen de casus van K. is daar een extra zetje nodig.
Met geef me de vijf ga je voor een directe en concrete aanpak. Je spreekt in feiten en vermijdt figuurlijk taalgebruik. Je helpt daarnaast met het invullen van vijf basisvragen: wie, wat, waar, wanneer en hoe
(Geef me de 5 autisme-methodiek, z.d.)
2. Coaching op executieve functies: in de meeste gevallen weten mensen met ADD wel wat ze moeten doen, maar lukt het ze niet om hieraan te beginnen
(Nieboer, 2017).Bij K. is het een uitdaging dat zij ook moeite heeft met de correcte uitvoering van huishoudelijke taken, zoals dweilen en stofzuigen. Door te coachen op executieve functies probeer je samen aan de slag te gaan en daarmee drempels te verlagen. Denk hierbij aan het fysiek helpen met schoonmaken, maar ook het visueel maken van taken (doormiddel van checklists, schoonmaakroosters, etc.). Het draait binnen deze coaching om het overbruggen van de kloof tussen weten en doen, zonder dat de begeleider de regie volledig overneemt
(Boer et al., 2017).
3. Begeleiding rondom OCD: zowel mijn praktijkbegeleidster als K. zelf hebben aangegeven dat de OCD geen raakvlakken heeft met het leefgebied wonen. De dwang en angst zit hem vooral in de nachtrust en komt weinig naar voren in de aan mij aangewezen casuïstiek. Een concrete actie hierop, hoeft dus niet ondernomen te worden. Wel ben ik mij bewust van de diagnose en hou ik er rekening mee dat K. vermoeid of ongemotiveerd kan zijn na een rusteloze nacht. Ook pas ik de presentiebenadering toe, om wel aanspreekpunt te blijven rondom deze diagnose. Ik doe dit door mijzelf open en aanwezig op te stellen en in contact te blijven met het team rondom deze diagnose, een paar van de handelingen binnen de presentiebenadering
(Movisie, 2016).
Aan de slag:
Concrete acties dit ik wil gaan ondernemen
Van theorie naar praktijk
Schoonmaakschema ontwerpen
Samen met K. wil ik kijken naar een passend schoonmaakschema. Deze moet haar overzicht gaan geven in wanneer ze kan schoonmaken. K. geeft zelf aan dat ze het starten het lastigste vindt. Door te werken met een schema maak ik concrete acties visueel, wat aansluit bij het coachen op executieve functies (Boer et al., 2017). Tijdens het ontwerpen van het schoonmaakschema zal ik gaan werken aan de hand van motiverende gespreksvoering en oplossingsgericht werken, wat aansluit bij de geef me de vijf methodiek (Geef
me de 5 autisme-methodiek, z.d.).
Aanleren basisvaardigheden
Ik wil K. gaan ondersteunen in het aanleren van de basisvaardigheden rondom schoonmaak. Binnen Domum Zorg begeleiden wij jongeren richting zelfstandigheid, wat soms ook betekent dat we 'opvoeden'. Door K. meer te leren over het gebruiken van een stofzuiger of dweil hoop ik haar basisvaardigheden te verbeteren. Tegelijkertijd sluit dit aan bij coaching op executieve functies: ik zal dit stapsgewijs en concreet met haar oppakken. Op die manier probeer ik drempels te verlagen en taken behapbaar en visueel te maken (Boer
et al., 2017).
Aanspreekpunt
Ik word het aanspreekpunt van K. rondom het leefgebied wonen. Ik ben er voor vragen, ondersteuning en andere hulpvragen. Ik zal dit voornamelijk aanvliegen vanuit de presentiebenadering: ik geef duidelijk en helder aan bij K. dat ik er ben, maar de verantwoordelijkheid om aan de bel te trekken bij haar ligt. Dit past niet alleen bij de presentiebenadering, maar ook bij de Domum methode, waarbinnen zelfstandigheid centraal staat (Domum
Zorg, z.d.-b).
Hoe draag ik bij?
Aan K. haar ontwikkeling
Ik heb verschillende methodieken en theoriestukken ontdekt, maar hoe draag ik daarmee bij? Wat herken ik en hoe koppel ik dit aan de invulling van mijn studie?
Sociale verandering en sociaal functioneren
Ik verbeter het sociaal functioneren van K. binnen de woongroep door in te zetten op verschillende begeleidingsstijlen die aansluiten bij haar specifieke behoeften. Ik verduidelijk de samenhang van zaken, overbrug de kloof tussen weten en doen en zet in op preventie en een veilige basis. Op lange termijn moet dit ervoor gaan zorgen dat K. steeds beter weet hoe ze zelf haar woning onderhoudt en op die manier op weg kan gaan richting zelfstandigheid.
Daarnaast richt ik mij op empowerment en ondersteun ik een veranderproces. Voordat ik werd aangewezen als schaduw pb'er van K. stond het leefgebied eigenlijk stil. Ik ben er om te ondersteunen en luisteren, maar maak K. ook bewust van haar eigen verantwoordelijkheid/kracht. Op die manier werk ik in deze casus niet alleen methodisch, maar ook relationeel en samen met de rest van ons team.
Bronnenlijst
- Association, A. P. (2022). Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen: DSM-5-TR (5de editie). Boom. Geraadpleegd op 5 december 2025, van https://www.bol.com/nl/nl/p/dsm-5-tr/9300000109192024/
- Domum Zorg. (z.d.-a). Voor wie? domumzorg.nl. Geraadpleegd op 9 januari 2026, van https://domumzorg.nl/beschermd-wonen/voor-wie
- Domum Zorg. (z.d.-b). De Domum Zorg Methode. domumzorg.nl. Geraadpleegd op 9 januari 2026, van https://domumzorg.nl/onze-aanpak/de-domum-zorg-methode
- Geef me de 5 autisme-methodiek. (z.d.). Geef me de 5 in de Zorg. geefmede5.nl. Geraadpleegd op 9 december 2025, van https://www.geefmede5.nl/methodiek/zorg
- Hersenstichting. (2025a, 16 december). Autismespectrumstoornissen.
hersenstichting.nl. Geraadpleegd op 9 januari 2026, van https://www.hersenstichting.nl/hersenaandoeningen/autismespectrumstoornissen-ass/?utm_source=google&utm_medium=cpc&campaignid=16244437132&adgroupid=128626091010&adid=646558799400&gad_source=1&gad_campaignid=16244437132&gbraid=0AAAAADrYgc_jAaO87hutj1eg1J7nXcP5e&gclid=Cj0KCQiAq7HIBhDoARIsAOATDxBW2swJH2_Mhhq7vDW6ZNaCKJyG008HoMAce362tYIYz4nybek-qEQaAv-tEALw_wcB
- Hersenstichting. (2025b, september 24). Wat is ADD (Attention Deficit Disorder)? hersenstichting.nl. Geraadpleegd op 9
januari 2026, van https://www.hersenstichting.nl/hersenaandoeningen/add/#:~:text=Attention%20Deficit%20Disorder%20(ADD)%20is,dan%20onze%20tekst%20over%20ADHD.
- Nederlands Jeugdinstituut. (2025). Oorzaken en risicofactoren autisme | Nederlands Jeugdinstituut. nji.nl.
Geraadpleegd op 22 december 2025, van https://www.nji.nl/kennis/autisme/oorzaken-en-risicofactoren-autisme
- NVA, Nederlandse Vereniging voor Autisme. (2024,
22 augustus). NVA - Autisme en angst & dwang. NVA | Nederlandse
Vereniging Voor Autisme. Geraadpleegd op 22 december 2025, van https://www.autisme.nl/over-autisme/autisme-in-combinatie-met/angst-dwang/
- Psyq. (z.d.). ADD bij volwassenen.
psyq.nl. Geraadpleegd op 22 december 2025, van https://www.psyq.nl/adhd-bij-volwassenen/symptomen-add